Cần chiến lược thuế tài sản hay thuế gián thu

Nếu xét về chiến lược thuế quốc gia, thì việc miễn giảm thuế gián thuế gián thu luôn luôn có ý nghĩa làm tăng sức cạnh tranh của hàng hóa.

Như vậy, miễn giảm VAT là một cách để tăng cạnh tranh và tăng giao thương, thương mại dịch vụ. Hơn nữa, tôi chưa ủng hộ đề xuất tăng VAT từ 10% lên 12% vì tôi chưa thuyết phục bởi những luận chứng mà Bộ Tài chính đưa ra.

Nhưng như vậy nếu giảm thuế gián thu, lấy đâu để cân bằng ngân sách? Câu trả lời là có thể tăng thuế tài sản với các đối tượng có thu nhập cao. Đây là cách mà quốc gia phát triển đang thực hiện. Việt Nam đang cần tăng sức tiêu dùng nội địa và tăng sức cạnh tranh của nền kinh tế, nên tăng thuế VAT sẽ không phù hợp và tăng thêm gánh nặng cho người dân trực tiếp chi dùng lẫn các DN phải trực tiếp chịu VAT. Qua đó, sẽ có sự mâu thuẫn giữa ổn định và tăng trưởng, giữa tăng trưởng GDP và thu thuế. Nếu giảm VAT, người dân sẽ chi dùng nhiều hơn khi giá hàng hóa rẻ đi. DN bán được hàng, có thể ăn nên làm ra hơn. Đối tượng chủ DN, những người có thu nhập cao sẽ đóng thuế cho tài sản sinh lợi cá nhân.

Tuy nhiên, trong thời điểm hiện nay, việc đề xuất tăng thuế gián thu là dễ hiểu. Mục tiêu cân bằng ngân sách, bù đắp bội chi và đặc biệt bù đắp cho các khoản đầu tư công kém hiệu quả trước đây, như một loạt dự án BOT mà chúng ta được biết, đang gây áp lực lên ngân sách dự thu. Dùng biện pháp tăng thuế trực tiếp là đơn giản nhất, dễ hành thu nhất, nhưng về lâu dài sẽ không là giải pháp có lợi cho nền kinh tế.

Bộ Tài chính đang lấy ý kiến về Dự thảo tăng thuế giá trị gia tăng (VAT) từ mức 10% hiện nay lên 12% vào năm 2019 hoặc tăng theo lộ trình lên 12% từ ngày 01/01/2018 và 14% từ ngày 01/01/2021.

Việc đánh thuế tài sản đối với đối tượng có thu nhập cao đương nhiên cũng sẽ có những phản ứng, nếu được đặt ra. Song thử hình dung, khi Chính phủ đầu tư cho những dự án quốc gia bằng nguồn ngân sách, ví dụ đầu tư các tuyến đường để làm nên bộ mặt thay đổi của hạ tầng giao thành phố lớn như TP HCM hay tương lai là Long Thành, các đối tượng được hưởng lợi trực tiếp sẽ là những nhà đầu tư, doanh nghiệp, người dân có nhà ở ngay mặt tiền đường – tăng cơ hội kinh doanh, cho thuê, kích thích tài sản sinh lợi. Theo đó họ đóng thuế tài sản cao hơn, với những đối tượng có thu nhập từ ngôi nhà thứ 2, cho thuê hoặc kinh doanh… là công bằng. Tỷ lê đóng sẽ không cao hơn tỷ suất sinh lợi của tài sản. Người giàu vẫn giàu đặc biệt khi nền kinh tế vẫn giữ được sức cạnh tranh và tăng trưởng ổn định.

Tất nhiên, ngay cả đánh thuế tài sản thu nhập cao cũng cần có lộ trình. Việc bật nút cần dựa trên tỷ lệ nghiên cứu phù hợp.

TS Đinh Thế Hiển – Chuyên gia Kinh tế